Uskrs
Spomen april 7
Uskrs ili Vaskrs (crsl. vъskrьsъ), po nekim krajevima i Veligdan, a kod nekih pravoslavnih hrišćana još se naziva i hrišćanska Pasha (grč. Χριστιανικό Πάσχα), a kod hrišćanske zajednice na Srednjem istoku Uskršnja nedjelja (ekav. Uskršnja nedelja; arap. أحد القيامة), najveći je hrišćanski praznik kojim se proslavlja Baskrsenje iz mrtvih Isusa Hrista, koje je u Novom zavjetu opisano da se desilo trećeg dana posle njegove smrti, uključujući i dan smrti nakon njegovog raspeća od strane Rimaljana na Golgoti, odnosno prve nedelje poslije Velikog petka. To je pokretni praznik i praznuje se posle jevrejske Pashe (hebr. pessach) u prvu nedelju posle punog mjeseca, koji pada na sam dan proljećne ravnodnevnice ili neposredno poslije nje. Smatra se vrhuncem stradanja Isusa Hrista, kojem prethodi Veliki post, 40-dnevni period posta, molitve i pokajanja.
Hrišćani koji poštuju Uskrs obično označavaju nedelju prije njega Velikom sedmicom, koja u zapadnom hrišćanstvu počinje na Cvijeti, čime se obilježava Isusov ulazak u Jerusalim. Sedmica uključuje Veliku srijedu, na kojoj se oplakuje izdaja Isusa, a sadrži i dane Vaskršnjeg trodnevlja, uključujući Veliki četvrtak, sjećanje na Veliku i Tajnu večeru, kao i Veliki petak, sjećanje na raspeće i smrt Isusa i Veliku subotu. U istočnom hrišćanstvu, isti dani i događaji se obilježavaju nazivima dana koji svi počinju sa „Sveti“, “Veliki“ ili „Sveti i Veliki“; a sam Vaskrs se negdje naziva „Velika i Sveta Pasha“, „Vaskršnja nedelja“, „Vaskrs“ ili „Nedelja Vaskrsa“; u zapadnom hrišćanstvu se nedelja prije Uskrsa naziva Strasna sedmica, u koju spada Špijunska srijeda, Dobri ili Veliki četvrtak i petak i Strasna subota. U zapadnom hrišćanstvu, Uskrs, ili Uskršnja sezona, počinje na Uskrs i traje sedam nedelja, završavajući se dolaskom 50. dana, Nedeljom Pedesetnice. U istočnom hrišćanstvu, pashalno vrijeme se završava i Pedesetnicom, ali se Veliki praznik Vaskrs napušta 39. dana, dan uoči praznika Vaznesenja.
Uskrs i s njim povezani praznici su pokretni praznici, koji ne padaju na određeni datum; njegov datum se računa na osnovu lunisolarnog kalendara (solarna godina plus mjesečeva faza), sličnog hebrejskom kalendaru. Prvi Nikejski sabor (325. godine) uspostavio je samo dva pravila, odnosno nezavisnost od hebrejskog kalendara i jednoobraznost širom svijeta. Nisu navedeni detalji za proračun, već su razrađeni u praksi, što je proces koji je trajao vjekovima i izazvao brojne kontroverze. Dolazi prve nedelje posle crkvenog punog mjeseca koji nastupa 21. marta ili najranije posle toga. Ako se računa na osnovu gregorijanskog kalendara, datum tog punog mjeseca ponekad se razlikuje od datuma prvog astronomskog punog mjeseca posle martovske ravnodnevice. Kod istočnih hrišćana, Vaskrs najranije može da bude 4. aprila, a najkasnije 8. maja, a kod zapadnih hrišćana uvijek bude između 22. marta i 25. aprila. Iz istorijskih razloga (da datum Vaskrsa za sve pravoslavce određuje Jerusalimska patrijaršija, koja se i dalje drži julijanskog kalendara), i crkve koje inače koriste novojulijanski kalendar, kao što su Grčka i Rumunska, slave Vaskrs po Pravoslavnoj pashaliji (način određivanja datuma praznovanja Vaskrsa), i nema veze ni sa julijanskim ni sa gregorijanskim kalendarom.
U većini evropskih jezika i hrišćanski Uskrs i jevrejska Pasha nazivaju se istim imenom; i u starijim engleskim verzijama Biblije takođe je termin Uskrs korišćen za prevod Pashe. Engleski termin Easter potiče od saksonskog proljećnjeg festivala Eostre; Uskrs je po svom nazivu vezan za jevrejsku Pashu, zbog svog porijekla (po porijeklu sinoptičkih jevanđelja, kao i zbog toga što su se raspeće i vaskrsenje desili tokom nedelje Pashe) i po velikom djelu svoje simbolike, kao i po položaju u kalendaru.
Uskršnje tradicije variraju u čitavom hrišćanskom svijetu i uključuju službe izlaska sunca ili kasnonoćna bdenja, uzvike i razmjenu pashalnih pozdrava, ukrašavanje krsta cvijećem, nošenje uskršnjih kapa od strane žena, „grljenje crkve“ i dekoraciju i zajedničko lomljenje uskršnjih jaja, što predstavlja simbol prazn
Tropar
Christ is risen from the dead, trampling down death by death, and upon those in the tombs bestowing life!
Kondak
Thou didst descend into the tomb, O Immortal, Thou didst destroy the power of death. In victory didst Thou arise, O Christ God, proclaiming Rejoice to the myrrh bearing women, granting peace to Thy apostles, and bestowing resurrection on the fallen.
Hymn of the Resurrection.
Having beheld the Resurrection of Christ, let us worship the Holy Lord Jesus, the only sinless One. We venerate Thy Cross, O Christ, and we praise and glorify Thy holy Resurrection; for Thou art our God, and we know no other than Thee; we call on Thy name.
Come, all you faithful, let us venerate Christ's holy Resurrection, For behold, through the Cross joy has come into all the world. Let us ever bless the Lord, praising His Resurrection. for by enduring the Cross for us, He has destroyed death by death.
Uskrs (Easter), is considered the holiest of holidays, and is celebrated from Good Friday to Easter Sunday. A seven-week Lenten period is observed, also without fish, meat, eggs, milk, or dairy products, which is practiced today in altered fashion as well. Vrbica, or Palm Sunday, is observed on the last Sunday before Easter when the willow branches are blessed and distributed to all present. This service is rendered especially beautiful and significant by the presence of children, dressed in fine new clothes worn for the first time, with little bells hanging from their necks on Serbian tricolor ribbons—red, blue, and white—waiting for the whole congregation to start an outside procession encircling the church three times.
Easter celebrations cannot be conceived without roasted lamb and colored eggs. The eggs symbolize spring and the renewal of the life cycle as well as Vaskrsenje, the Easter Resurrection. Each color as well as each design has a specific meaning in this age old folk art form of egg decorating.
The Easter Mass is the most splendid one. The doors of the iconostasis, which remained closed until the symbolic moment of Hristovo Voskresenje, or "Christ's Resurrection," open wide; the church bells ring, and the priest dressed in his gold vestments steps forward. The congregation sings a hymn of rejoicing, and a procession led by the banner of Resurrection encircles the church three times while the worshippers carry lit candles. The greetings Hristos voskrese, "Christ has risen," and Vaistinu voskrese, "He has risen indeed," are exchanged three times.
The Date of Pascha
The time of the Great Lent is dependent on the date of Pascha, which varies from year to year. According to a Canon of the First Ecumenical Council (Nicea 325), Holy Pascha is the first Sunday after the first Full Moon which falls upon or immediately after the Spring Equinox (according to ancient reckoning March 21). In addition, this Council decreed that Pascha cannot precede or fall on the Jewish Passover (14th day of the Month Nissan). The Full Moon used for the purposes of calculating the date of Pascha is the fourteenth day of a Lunar Month reckoned according to an ancient ecclesiastical computation and is not the actual astronomical Full Moon.
The number of days between each Full Moon (the Lunar Month) is not exact according to the Solar Calendar and ancient calendars added or subtracted a period called an epact to harmonize the Lunar and Solar Calendars. These epacts as calculated by the Orthodox Church, vary from those calculated by the Western Churches. In addition, the Western Churches do not follow the Nicean Council's decree that Pascha must not precede or fall on the Jewish Passover, and it is for these reasons that there is often a great variance from one year to the next between the Orthodox Church and the Western Churches concerning the date of Holy Pascha.
Izvor: Wikipedia