Sveti Meletije, arhiepiskop antiohijski

Spomen 12. februar

Sveti Meletije beše najpre episkop sevastijski u Jermeniji, zatim bi premešten za episkopa u Veriji sirijskoj. Potom bi postavljen za erhiepiskopa antiohijskog na ovaj način: Kada bi zbačen s prestola zločestivi jeretik Makedonije, lažni pastir carigradske crkve, tada antiohijski arhiepiskop Evdoksije, takođe jeretik arijanac, zažele carigradski presto zbog bogatstva. Jer u vreme cara Konstancija, sina Konstantina Velikog, carigradska crkva beše mnogo bogatija od antiohijske i drugih crkava. Zbog toga Evdoksije, nipodaštavajući presto antiohijski, stade tražiti carigradski. Saznavši za to, Antiohijani se veoma naljutiše na svog arhiepiskopa Evdoksija što nipodaštava njihovu crkvu, i oteraše ga. A on ode i dobi presto carigradski. U Antiohiji bi sazvan sabor (360 g.) i na njemu se većalo koga bi mesto Evdoksija doveli na presto. A tada među njima beše mnogo čuvenih arijanaca, koji mogahu mnogo; pravoslavni behu u manjini, i njih nipodaštavahu. Jedne pravoslavne nazivahu evstatijanima, po svetom Evstatiju, ranijem arhiepiskopu antiohijskom, koji i progonstvo pretrpe za blagočestivu veru. Na tom dakle saboru u Antiohiji ime svetog Meletija beše svima na ustima; i željahu svi, naročito arijanci, da im on bude arhiepiskop. Jer arijanci mišljahu da je on njihov jednomišljenik; i nadahu se da će na njihovu stranu prevesti i evstatijane, i svu Antiohiju naučiti arijanskim dogmatima. U Antiohiji i bi izabran sveti Meletije, pa taj izbor potvrdiše i Antiohijani svojeručnim potpisima, i to uručiše svetom Jevseviju, episkopu samosatskom, čoveku pravovernom, koji je bio na tom saboru. I pošto dobiše carev pristanak, oni poslaše molbu svetom Meletiju. I dovedoše ga za episkopa u Antiohiju, i primiše ga svi veoma svečano. Taj doček opisuje episkop Teodorit ovako: Kada se veliki Meletije, pozvan od cara, približi Aitiohiji, iziđoše mu u susret svi: sveštenstvo, crkveni službenici i ogromne mase građana. Među njima behu i Jevreji i neznabošci, želeći da vide znamenitog Meletija. I, posle jedne njegove propovedi o veri, bi ustoličen sveti Meletije na arhiepiskopski presto antiohijski kao čovek dostojan, mudar i svet. O njemu sveti Epifanije, koji je živeo u to vreme, veličajući ga, piše ovo: Kod nas je u velikom poštovanju onaj muž (sveti Meletije), i njegova slava bruji na sve strane. Jer je život njegov postojan, čestan, uzvišen. I on je veoma omiljen u narodu zbog svog besprekornog života. I svi ga neizmerno hvale zbog toga. Narod ga toliko voli, da svaki građanin čezne da mu on dođe u kuću i osveti je svojim dolaskom.
Pošto primi antiohijski presto, sveti Meletije najpre učaše ljude vrlinskom životu, blagim naravima, ispravljajući krivi put u njihovom srcu ka pravoverju. Jer se svetitelj nadao da, pošto ispravi njihove rđave naravi, tojest počupa trnje i čkalj sa njive srca njihova, lakše poseje u njima seme pravoslavlja. On znađaše i svetog Vasilija Velikog, koji beše došao u Antiohiju, i beše s njim u velikom prijateljstvu. A sveti Jovan Zlatoust u to vreme beše još malo dete; išao je u školu i učio se čitanju i pisanju. Kao takav, on je sa vršnjacima svojim učestvovao u svenarodnom dočeku svetog Meletija. I njega sveti Meletije i krsti. Kasnije on i napisa o svetom Meletiju u svojoj pohvalnoj reči, da je on, na trideset dana posle dolaska na antiohijski presto, bio oteran iz crkve od strane jeretika, tih neprijatelja istine. Jer, pošto su svi ljudi želeli da tačno saznaju kakvog je veroispovedanja njihov novi arhiepiskop, i time ga uznemiravali, sveti Meletije održa u crkvi propoved narodu. U njoj on veličaše pravoslavnu veru, utvrđenu na Prvom Vaseljenskom Saboru u Nikeji, ispovedajući da je Sin savečan Ocu, i saprirodan, i ravan, i nestvoren, i da je Tvorac celokupne tvorevine. Dok je svetitelj tako učio narod gromkim glasom, arhiđakon antiohijski, zaražen jeresju, priđe svome arhiepiskopu i rukom mu zatvori usta, da ne bi poučavao narod pravoverju. Tada svetitelj, ne mogući besediti jezikom, diže ruku svoju u vis, gromkije ispovedajući Svetu Trojicu prstima svoje ruke nego glas

Izvor: Crkveni Kalendar