Sveti Vid

Spomen jun 15

Sveti Vit (lat. Vitus), u narodu Sveti Vid, dva su imena koja su u nerazdvojivo povezana sa Vidovdanom (15. jun) i srpskim narodom. Za neke su to dva oblika imena istog hrišćanskog svetitelja, ali drugi misle da se radi o dva formalno slična imena za dva suštinski različita sveta bića, koja imaju isti dan u godini 15 (28). jun kao svoj praznik. Srpska pravoslavna crkva i Rimokatolička crkva proslavljaju 28. juna po novom kalendaru, a 15. juna postarom kalendaru kao dan Svetog Vita. Nema sumnje da se hrišćanski svetac zove Sveti Vit, ali nije najjasnije da li je on uvek iza oblika Sveti Vid. Prema kalendaru Srpske pravoslavne crkve 15. jun je dan Svetog Vita, ali i Vidovdan koji je uveden krajem 19. veka u Srpskoj pravoslavnoj crkvi kao dan sećanja na Sv. kneza Lazara i junake koji su poginuli na Vidovdan 1389. na Kosovu polju. Kod Srba u srednjem veku javljalo se izjednačavanje Svetog Vid i Svetog Vita u prepisima koje su pravila crkvena lica. U Enciklopediji pravoslavlja naglašava se da nije osnovano vezivati mitskog Vida za Svetog Vita, to jest izjednačavanje hrišćanskog Svetog Vita sa legendarnog bića koje se u usmeno prenetim narodnim pesmama javlja kao Beli Vid i samo Vid, a pretpostavlja se da je to jedan od staroslovenskih bogova Svjatovid/Svetovid. Uprkos preporukama učenih predstavnika hrišćanske crkve, i danas u srpskom narodu susreće se misao da je 15 (28). jun dan Svetog Vida.
Na Siciliji krajem 3. veka nove ere rođen je Vit (Vitus). Taj Vit je pogubljen, kao dečak hrišćanin, u Rimu u vreme progona hrišćana pod carevima Dioklecijanom (284—305) Maksimijanom. Posle je postao jedan od značajnijih ranohrišćanskih svetitelja i poznat pod imenom Sveti Vit.
Prema delu „Mučeništvo Sv. Vita“ napisanom krajem 6. veka, Vit se rodio krajem 3. veka u bogatoj mnogobožačkoj porodici na jugozapadu Sicilije. Hrišćanstvo je kao dete primio od svog tutora Modesta i njegove žene Kreščentije, koja je bila Vidova dadilja. Bežeći od svog oca koji je na silu želeo da ga odvrati od hrišćanstva, Vid sa svojim tutorom i dadiljom beži u Lukaniju, gde su sve troje kasnije uhapšeni kao hrišćani i sprovedeni u Rim. Prema legendi, u Rimu je mladi Vid učinio mnogo čuda, među kojima se navodi i isceljenje Dioklecijanovog sina. Uprkos svemu, sa svojim pratiocima je osuđen na smrt i pogubljen 303. godine bacanjem u kotao sa vrelim uljem. Prema legendi, iz tog kotla ga je još živog izveo anđeo koji ga je vratio u Lukaniju, gde je konačno umro.
Godine 756, mošti Sv. Vita su prenete u Pariz, odakle su 836. predate benediktanskom manastiru Korvej u Nemačkoj, koji postaje središte poštovanja ovog svetitelja. Katedrala Svetog Vida u Pragu, jedna od najvelelepnijih katedrala izgrađenih u gotskom stilu, najveća i najznačajnija crkva u današnjoj Češkoj i sedište Češke nadbiskupije, izgrađena je u slavu Sv. Vita nakon što je Sveti Vaclav, češki knez, preneo deo njegovih moštiju iz Korveja u Prag 925. godine.

Izvor: Wikipedia